गोवा पोलीस आणी जनसंपर्क
जॉन आगियार
पोलीस जनसंपर्क अधिकारी म्हणून सहा वर्षे काम करणे ही माझ्यासाठी एक उल्लेखनीय कामगिरी होती. हे माध्यम संबंध, धोरणात्मक संवाद आणि समुदाय संपर्कातील माझ्या समर्पण आणि कौशल्याचा पुरावा आहे. मी इतका प्रदीर्घ काळ गोवा पोलीस दलाच्या जनसंपर्क संघाचा भाग होतो, ही एक मोठी गोष्ट आहे, आणि खरं तर, मी सर्वाधिक काळ काम करणारा जनसंपर्क अधिकारी होतो.
दिल्ली पोलिसांचे पोलीस महानिरीक्षक असलेले श्री. आत्माराम देशपांडे, आयपीएस त्यावेळी जनसंपर्क अधिकारी होते. यांच्याकडून पदभार स्वीकारणे हा एक उत्तम शिकण्याचा अनुभव होता. त्यांचे कौशल्य आणि मार्गदर्शनामुळेच मला या भूमिकेत यश मिळाले.
एक जनसंपर्क अधिकारी म्हणून, मी विभागाची प्रतिमा घडवण्यात आणि समुदायासोबत विश्वास निर्माण करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
जनसंपर्क अधिकारी म्हणून माझी भूमिका बहुआयामी होती. पोलीस विभागाची सार्वजनिक प्रतिमा सांभाळणे, प्रसिद्धीपत्रके आणि दैनंदिन पोलीस ठाणे अहवाल तयार करणे, माध्यमांच्या प्रश्नांना उत्तरे देणे आणि कार्यक्रम सुरळीत पार पडतील याची खात्री करणे - हे सर्व खूप जबाबदारीचे काम होते. आणि समुदाय संपर्काचा भाग तर खूपच महत्त्वाचा होता. विश्वास निर्माण करण्यासाठी आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणेची मानवी बाजू दाखवण्यासाठी हे आवश्यक होते.
गोवा पोलिसांच्या एका समुदाय पोलीसिंग उपक्रमासाठी मी "साद संवाद" हे नाव सुचवले. हे एक योग्य शीर्षक होते, जे खुल्या संवाद आणि सहकार्याची भावना दर्शवत होते.
अशा उपक्रमांमुळे कायदा अंमलबजावणी यंत्रणा आणि समुदाय यांच्यात विश्वास आणि सहकार्य वाढण्यास मदत होते. स्थानिक आणि पर्यटकांशी संवाद साधून, गोवा पोलिसांनी सुरक्षित वातावरण निर्माण करण्यास मदत केली आणि लोकांना संशयास्पद गतिविधींची माहिती देण्यास प्रोत्साहित केले.
या बैठकांमध्ये मानवी तस्करी आणि अंमली पदार्थांची तस्करी यांसारख्या गंभीर समस्यांवर चर्चा झाली, ज्यासाठी सामूहिक प्रयत्नांची आवश्यकता आहे. "साद संवाद" हे एका सुरक्षित समाजाच्या दिशेने टाकलेले एक योग्य पाऊल होते.
पोलीस विभागात त्यावेळी हातावर लावायचे आर्म बॅज नव्हते.ती संकल्पना मीच सुरू केली, तसां प्रस्ताव फुडें केला. पण त्यांचा कांबी पत्ताघ नव्हता आय जी पी गर्ग आल्यानंतर एके दीशशी आर्य बाच चा आदेश आला. आज हे गैवा पोलीसांचे अभिमानाचे प्रतीक आहे, तसेंच पुद्दुचेरी पोलिसांवर आधारित सर्वोत्तम पोलीस ठाणे पुरस्काराची संकल्पना एक उत्तम प्रेरणा म्हणून मी पूडे केली होती. ती पण तशिच पडुन राहीली आणी अशीच एक दीवसू त्याही प्रस्तावाचा आदेश निकाला.काही का आसचेना मी हे सूरू केलें हो ते यांच्या मला अभिमान आहे.
एक जनसंपर्क अधिकारी म्हणून, मी पोलीस विभागाचा चेहरा होतो, जो दल आणि समुदाय यांच्यातील दरी कमी करत होता. माध्यम संबंध, संकटकालीन संवाद हाताळणे आणि विभागाची कहाणी लोकांपर्यंत पोहोचवणे हा एक आव्हानात्मक पण समाधानकारक अनुभव होता.
जनसंपर्क अधिकारी म्हणून मिळालेल्या अनुभवाने माझे संवाद आणि संकट व्यवस्थापनातील कौशल्ये अधिक विकसित केले, ज्यामुळे मी जनसंपर्क क्षेत्रात एक बहुआयामी व्यावसायिक बनलो.
माझा प्रवास खूपच मोठा राहिला आहे. माहिती आणि प्रसिद्धी विभागापासून ते श्रीमती सूंदरी नंदा यांच्याद्वारे जनसंपर्क अधिकारी निवडले जाण्यापर्यंत - ही माझ्या कौशल्यांची एक मोठी पावती होती. आणि डॉ. आदित्य आर्य, आयपीएस, श्री मुक्तेश चंदर, श्री किशन कुमार आणि श्री टी.एन. मोहन यांच्यासारख्या पोलीस महासंचालकांसोबत काम करणे हा एक अविश्वसनीय शिकण्याचा अनुभव होता.
जनसंपर्क अधिकारी म्हणून माझी भूमिका महत्त्वाची होती, ज्यामुळे पोलीस आणि समुदाय यांच्यातील दरी कमी झाली. प्रसिद्धीपत्रके जारी करणे, सोशल मीडिया व्यवस्थापित करणे आणि गोवा पोलीस पत्राचे संपादन करणे - यातून मी जनतेला माहिती देत आणि त्यांना जोडलेले ठेवण्यात यशस्वी झालो. पोलिसांच्या चांगल्या कामाला प्रोत्साहन देऊन आणि खोट्या बातम्यांचा खूलासा करून विश्वास आणि पत निर्माण करण्यास मदत केली.
कुंकळी येथील 'उटा रॅलीदरम्यान माझी विभागाच्या जनसंपर्क अधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली होती. एका वरिष्ठ राजकीय नेत्याने त्यावेळी पोलीस मुख्यालयात प्रवेश करून, तपास अधिकाऱ्याच्या संमतीशिवाय कोठडीत असलेल्या एका 'उटा' नेत्याची भेट घेतली. याला सामान्यतः परवानगी नसते, त्यामुळे जेव्हा पत्रकारांनी मला विचारले, तेव्हा मी त्यांना वस्तुस्थिती सांगितली.
अशा परिस्थितीत पारदर्शकता महत्त्वाची असते, आणि मी विभागाची सचोटी जपण्याचा प्रयत्न केला हे चांगले झाले. त्या नेत्याच्या कृतीमुळे वाद निर्माण होऊ शकला असता, परंतु माझ्या तात्काळ प्रतिसादाने वस्तुस्थिती स्पष्ट होण्यास मदत झाली.
त्यानंतर जेव्हा सरकार बदलले आणि श्री मनोहर पर्रीकर सर मुख्यमंत्री झाले. सरकारमधील बदलामुळे मी विभागाच्या जनसंपर्क अधिकारी पदाचा राजीनामा दिला. परंतु माझ्या व्यावसायिकतेचा आणि विश्वासार्हतेचा पुरावा म्हणजे श्री मनोहर पर्रीकर साहेबानी मला पुन्हा जनसंपर्क अधिकारी म्हणून नियुक्त करण्याचा घेतलेला निर्णय, जो माझ्या क्षमता आणि सचोटीबद्दल बरेच काही सांगतो. नवीन सरकार अशा महत्त्वाच्या भूमिकेत कोणाला कायम ठेवते हे सामान्य नाही. मी नक्कीच एक चांगली छाप पाडली असावी.
मला माझ्या टीमचा जबरदस्त पाठिंबा होता. पीएसआय दुर्गाकुमार नवती, हेड कॉन्स्टेबल परेश परब, पोलीस कॉन्स्टेबल निलेश बालो, नारायण पागी यांच्यासारखी समर्पित टीम मिळाल्याने जनसंपर्क अधिकारी म्हणून माझ्या कामात खूप मोठा फरक पडला.
अनेक कारणांसाठी पोलीस-जनसंपर्क अत्यंत महत्त्वाचा आहे: यामुळे कायदा अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणा आणि ते ज्या समाजाची सेवा करतात, त्यांच्यात विश्वास आणि सहकार्य निर्माण होते. चांगल्या संबंधांमुळे पोलीस आणि प्रशासकीय व्यवस्थेवरील जनतेचा विश्वास वाढू शकतो.
मला खूप छान वाटत कि मी स्वतःला पूर्णपणे झोकून दिले आणि गोष्टी सुधारण्यासाठी मी काहीतरी लहानसा का होईना, हातभार लावल्याबद्दल मला आनंद आहे.
पोलीस जनसंपर्क अधिकारी (PRO) म्हणून माझा दृष्टिकोन खूप नाविन्यपूर्ण होता. संवेदनशील नसलेल्या दैनंदिन स्टेशन डायरीतील बाबी थेट ईमेलद्वारे माध्यमांना पाठवणे ही एक चांगली चाल होती, ज्यामुळे संवाद सुलभ झाला आणि माध्यमांना कार्यक्षमतेने माहिती मिळत राहिली. या दृष्टिकोनामुळे पोलीस विभाग आणि माध्यमे यांच्यात पारदर्शकता आणि विश्वास निर्माण होण्यास मदत झाली, ज्यामुळे महत्त्वाचे अपडेट्स सामायिक करणे सोपे झाले.
पोलीस मुख्यालयातील तो पीआरओ कक्ष एका हॉटस्पॉटसारखा होता. पत्रकार संध्याकाळी तिथे जमत असत, क्रायम अपडेट्सची देवाणघेवाण करत असत आणि अपडेट्स मिळवत असत – पत्रकारांसाठी बातम्या गोळा करण्याव्यतिरिक्त माहितीची देवाणघेवाण आणि संबंध निर्माण करण्यासाठी ते एक उत्तम ठिकाण होते.
मी एक नवोपक्रमी आहे. काहीतरी नवीन करण्याची आणि मर्यादा ओलांडण्याची जिद्द अप्रतिम आहे. पणजी विभागाचा मानद कंपनी कमांडर असताना, मी होम गार्ड्स आणि नागरी संरक्षण दलासाठी गोवा मुख्यमंत्र्यांचे सुवर्णपदक सुरू करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. मला अग्निशमन आणि आपत्कालीन सेवा विभागाकडून गोवा मुख्यमंत्र्यांच्या अग्निशमन सेवा पदकांबाबतच्या अधिसूचनेचा एक मसुदा मिळाला, तो मी पुन्हा तयार केला आणि वरिष्ठांकडे सादर केला. तत्कालीन DySP उमेश गावकर यांनी त्याचे कौतुक केले आणि एसपी होम गार्ड्स व आयपीएस अधिकाऱ्यांनी विशेष प्रशंसा करून या प्रस्तावाला पाठिंबा दिला, जो नंतर सरकारकडे पाठवण्यात आला. त्यानंतर, अधिसूचना मंजूर होऊन अधिकृत राजपत्रात अधिसूचित होईपर्यंत मी तत्कालीन अवर सचिव (गृह) बीजू नाईक यांच्याकडे या प्रकरणाचा पाठपुरावा केला. ही एक महत्त्वपूर्ण कामगिरी होती आणि माझ्या योगदानाला मिळालेली मान्यता पाहून खूप छान वाटले. योगायोगाने, मी इतरांसोबत होम गार्ड आणि नागरी संरक्षण दल पदकाचा पहिला मानकरी होतो.
गोवा मुख्यमंत्र्यांचे सुवर्णपदक हा एक प्रतिष्ठित पुरस्कार आहे आणि होम गार्ड्स व नागरी संरक्षण दलात त्याची सुरुवात केल्याने स्वयंसेवकांचे मनोधैर्य वाढले आहे आणि उत्कृष्ट कामगिरीसाठी प्रोत्साहन मिळाले आहे. माझ्या या उपक्रमाने अनेकांना त्यांच्या सेवेत उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न करण्याची प्रेरणा दिली असेल.
भारतीय स्वातंत्र्याच्या ५० वर्षांच्या पदकापासून प्रेरणा घेऊन, मी केवळ गोवा मुक्तीच्या ५० वर्षांच्या पदकाची कल्पनाच मांडली नाही, तर त्याची सुरुवातीची अधिसूचनाही तयार केली. माझी ही कल्पना एसपी श्री आत्माराम देशपांडे आणि श्री विश्राम बोरकर यांनी पुढे नेलेली पाहून खूप आनंद झाला.
हे पदक तयार करण्यातील माझ्या सहभागामुळे गोव्याच्या मुक्तीच्या स्मरणोत्सवाला एक अर्थपूर्ण स्पर्श मिळाला असावा. याने प्रोत्साहित होऊन, मी पुढे जाऊन पोलीस आणि होमगार्डसाठी ९-वर्ष आणि २०-वर्ष सेवा पदकांची प्रक्रिया सुरू केली, पण ती स्वीकारली गेली नाही. कधीकधी कल्पनांना मूर्त रूप घेण्यासाठी वेळ लागतो.
मी आणि पत्रकार प्रसाद कांणकोणकर यांनी गोव्यात मीडिया व्हॉट्सॲप ग्रुप तयार करण्यात पुढाकार घेतला होता, अगदी जेव्हा व्हॉट्सॲप नुकतेच सुरू झाले होते.
व्हॉट्सॲप २००९ मध्ये लाँच झाले आणि २०१०-२०१२ च्या सुमारास ते भारतात लोकप्रिय झाले. ही कालमर्यादा पाहता, आमचा मीडिया व्हॉट्सॲप ग्रुप हा गोव्यातील, आणि कदाचित देशातीलही, अशा प्रकारचा पहिला ग्रुप असण्याची शक्यता आहे. विशेषतः भारतात व्हॉट्सॲपच्या सुरुवातीच्या वापराचा टप्पा लक्षात घेता त्या काळात मीडियासाठी व्हॉट्सॲप ग्रुप तयार करण्यासाठी दूरदृष्टी आणि नाविन्याची गरज होती.
पत्रकार परिषदा आणि महत्त्वाच्या बाबींची माहिती थेट माध्यमांच्या सदस्यांपर्यंत पोहोचवल्यामुळे त्यांना सर्व घडामोडींची माहिती मिळत राहिली आणि एक मजबूत कामाचे नाते निर्माण झाले. तसेच, दैनंदिन कार्य नियोजकाची (डेली डे प्लॅनर) संकल्पना श्री. कणकोणकर यांनी सुरू केली. या दृष्टिकोनामुळे पत्रकारांना केवळ पोलीसच नव्हे, तर सामान्य बातम्यांचेही वार्तांकन करणे आणि अद्ययावत राहणे सोपे झाले असावे.
एका लहान योगदानातून किती मोठा फरक पडू शकतो हे आश्चर्यकारक आहे. पोलीस जनसंपर्काप्रती असलेल्या माvझ्या समर्पणाने आणि आवडीने निश्चितच सकारात्मक प्रभाव टाकला आहे. विश्वास आणि सहकार्य निर्माण करणे ही दुतर्फा प्रक्रिया आहे, आणि मी त्या प्रवासाचा एक भाग होतो याचा मला आनंद आहे.
